Po BF4 jest StTbV — najważniejsza zmiana w branży pilotażu

Jeśli miałbym wskazać jedną rzecz, o której polska branża transportu ponadgabarytowego wie za mało w stosunku do jej znaczenia, byłoby to rozporządzenie StTbV.

Model pomocnika administracyjnego pozwolił ograniczyć liczbę pilotaży policyjnych. Dopiero jednak Straßenverkehr-Transportbegleitungsverordnung stworzyła możliwość, żeby firma prowadziła transport ponadgabarytowy całkowicie samodzielnie — bez udziału policji, na podstawie własnych zarządzeń wydawanych na miejscu.

To jest zmiana jakościowa, nie ilościowa.

Na czym polega różnica

Warto zestawić trzy poziomy obok siebie, bo różnica bywa zacierana:

Kierowca BF3 — prowadzi pojazd z instalacją zmiennej treści. Nie ma uprawnień władczych. Znaki wyświetlane przez instalację mają pierwszeństwo przed znakami stałymi, ale uprawnienie wynika z pojazdu.

Verwaltungshelfer (BF4) — wykonuje cudze zarządzenie. Organ zarządzający ruchem podjął decyzję wcześniej, pilot ją realizuje w terenie. Zastępuje policję w sytuacjach standardowych.

Transportbegleiter mit Anordnungsbefugnis (StTbV) — sam wydaje zarządzenia na miejscu, w celu zapewnienia bezpieczeństwa ruchu. Wykonuje czynności o charakterze władczym.

Rozporządzenie daje krajom związkowym możliwość powierzenia funkcji publicznych (beleihung) firmom pilotującym i tym samym wyposażenia ich pracowników w uprawnienia do wydawania zarządzeń.

Wymagania wobec firmy

Powierzenie funkcji publicznych następuje wyłącznie na wniosek i przy spełnieniu warunków określonych w §§ 4, 5 i 7 rozporządzenia. Właściwy jest kraj związkowy siedziby firmy.

Ważność: maksymalnie 5 lat. Możliwe przedłużenie o kolejny okres do 5 lat, jeżeli wymagania są nadal spełnione.

Obowiązek zgłaszania zmian. Wszelkie zmiany w firmie — w zarządzie, w składzie pilotów, w wykorzystywanych pojazdach — podlegają zgłoszeniu. To nie jest formalność jednorazowa, tylko stały reżim nadzoru.

Wniosek rozpatrywany jest dopiero po złożeniu kompletu dokumentów, co warto uwzględnić w harmonogramie.

Wymagania wobec pilota

Rozporządzenie określa przesłanki przydatności fachowej pilota. To najbardziej konkretna część całej regulacji:

Szkolenie teoretyczne: minimum 160 jednostek lekcyjnych w placówce wyznaczonej lub uznanej na podstawie prawa krajowego, zakończone egzaminem pisemnym i ustnym.

Praktyka — jeden z dwóch wariantów: - minimum 95 jednostek lekcyjnych udziału w praktycznym pilotażu transportów ponadgabarytowych lub ciężkich prowadzonym przez policję albo doświadczonych pilotów, albo - minimum 20 transportów pilotowanych pod nadzorem funkcjonariuszy policji lub pilotów, w tym co najmniej 10 z kontrolą przed wyjazdem (Abfahrtkontrolle)

Prawo jazdy odpowiedniej kategorii dla pojazdów wykorzystywanych przez firmę, posiadane od co najmniej dwóch lat.

Legitymacja: ważność maksymalnie 5 lat.

Doskonalenie zawodowe: najpóźniej pięć lat po zakończeniu szkolenia teoretycznego pilot musi ukończyć doskonalenie w wymiarze minimum 40 jednostek lekcyjnych w placówce wyznaczonej lub uznanej na podstawie prawa krajowego. Doskonalenie powtarza się w odstępach nie dłuższych niż pięć lat.

Ważność ogólnokrajowa: zaświadczenie o ukończeniu szkolenia lub doskonalenia, wystawione przez właściwą placówkę wraz ze wskazaniem okresu ważności, obowiązuje na obszarze całych Niemiec.

To ostatnie jest istotne — i stanowi zasadniczą różnicę wobec regionalnych powołań BF4.

Kraje związkowe mogą w drodze rozporządzenia doprecyzować szczegóły dotyczące organizacji szkolenia teoretycznego, egzaminu oraz udziału w praktycznym pilotażu.

Status wdrożenia

10 czerwca 2025 roku w Norymberdze, podczas konferencji prasowej, minister spraw wewnętrznych Bawarii Joachim Herrmann wręczył pierwszy akt powierzenia funkcji publicznych firmie pilotującej. Tego samego dnia prezes Bawarskiego Urzędu Administracji Policji Timo Payer wręczył legitymacje wyszkolonym pilotom z uprawnieniami władczymi. W kolejnych dniach decyzje trafiły do następnych firm.

Od tego momentu możliwe jest wnioskowanie o przejazdy prowadzone pod kierunkiem pilota z uprawnieniami władczymi i wydawanie na nie zezwoleń.

Procedura wnioskowa: wniosek składa się w systemie VEMAGS, ze wskazaniem odpowiedniej informacji w polu przeznaczonym na komunikaty istotne dla wniosku (V11).

Amtowo wystawiona legitymacja pilota z uprawnieniami władczymi musi być posiadana przy sobie i okazywana uprawnionym osobom na żądanie.

Placówki szkoleniowe: w Saarze pierwsza prywatna placówka kształceniowa uzyskała państwowe uznanie do prowadzenia szkoleń pilotów według StTbV. Program obejmuje między innymi prawo o ruchu drogowym oraz prawo policyjne i porządkowe.

Bawarskie seminarium kwalifikacyjne prowadzone przy udziale izby przemysłowo-handlowej realizowane było przykładowo w bloku od 2 do 13 marca 2026 roku w Straubing.

Realistyczna oś czasu

Zestawiając wymagania z dostępnością terminów:

Szkolenie teoretyczne: 160 jednostek lekcyjnych to około dwóch tygodni pełnowymiarowego seminarium — co potwierdza struktura bawarskiego bloku szkoleniowego.

Faza praktyczna: 95 jednostek lekcyjnych albo 20 transportów pod nadzorem, w tym 10 z kontrolą przed wyjazdem. To wymaga partnera, który zapewni dostęp do transportów, oraz czasu na ich realizację.

Powierzenie funkcji publicznych firmie: postępowanie administracyjne rozpoczynane po złożeniu kompletu dokumentów.

Łącznie: realistycznie od trzech do sześciu miesięcy przy sprzyjających warunkach — przy założeniu dostępności terminów szkoleń i zorganizowanej fazy praktycznej. Powierzenie funkcji firmie i wyszkolenie pilotów mogą biec równolegle, ale oba muszą się domknąć.

Dlaczego to jest szansa, a nie tylko obowiązek

Argument jest prosty i sprowadza się do bariery wejścia.

Pilotaż BF2 to rynek, na którym konkuruje się ceną. Bariera wejścia jest niska: prawo jazdy, lampa na dachu, radio. Marże są tym, czym są.

Pilotaż w modelu StTbV to rynek, na który wejście wymaga: powierzenia funkcji publicznych firmie, 160 jednostek teorii z egzaminem pisemnym i ustnym dla każdego pilota, fazy praktycznej, dwuletniego stażu prawa jazdy, stałego reżimu zgłaszania zmian i doskonalenia co pięć lat.

Wysoka bariera wejścia oznacza wąską konkurencję i inną strukturę marży. Transport prowadzony samodzielnie przez firmę, bez oczekiwania na dostępność patrolu policyjnego, to także inna przewidywalność harmonogramu — a przewidywalność jest tym, za co producenci komponentów energetyki wiatrowej i wielkogabarytowych urządzeń przemysłowych są skłonni zapłacić.

Do tego dochodzi argument, którego nie należy lekceważyć: zaświadczenie o szkoleniu według StTbV obowiązuje w całych Niemczech. Firma budująca zdolność w tym modelu nie musi kompletować powołań w kolejnych krajach związkowych, tak jak przy BF4.

Co powinna zrobić polska firma pilotująca

Po pierwsze — zrozumieć, że to nie jest temat na przyszły rok. Pierwsze decyzje o powierzeniu funkcji publicznych zapadły w 2025 roku. Kto zacznie procedurę teraz, będzie operacyjny w perspektywie kilku–kilkunastu miesięcy.

Po drugie — policzyć. Ile transportów rocznie realizujesz na trasach, na których pilotaż policyjny jest wąskim gardłem harmonogramu. To jest Twój potencjał.

Po trzecie — sprawdzić właściwość. Powierzenie funkcji publicznych wydaje kraj związkowy właściwy dla siedziby firmy. Dla podmiotu z siedzibą w Polsce oznacza to konieczność ustalenia struktury organizacyjnej przed rozpoczęciem procedury — to pytanie do doradcy prawnego, nie do artykułu branżowego.

Po czwarte — zabezpieczyć fazę praktyczną. Dwadzieścia transportów pod nadzorem to nie jest coś, co organizuje się w tydzień. Partner, u którego piloci odbędą praktykę, powinien być ustalony na starcie.

Podstawa prawna

• Straßenverkehr-Transportbegleitungsverordnung (StTbV), w szczególności §§ 4, 5 i 7
• § 29 ust. 3 StVO wraz z VwV-StVO
• Rozporządzenia krajów związkowych doprecyzowujące organizację szkolenia i egzaminu
• System VEMAGS — procedura wnioskowa

Informacja wiążąca: właściwa oberste Straßenverkehrsbehörde kraju związkowego oraz uznana placówka szkoleniowa. Stan opisany na sierpień 2026 — obszar ten podlega intensywnym zmianom, więc każdorazowo weryfikuj aktualność.